Rodzaje przypisów w pracach naukowych
Wyróżniamy dwa przypisy ze względu na miejsce ich umieszczenia:
przypis dolny – umieszczany na dole strony w tekście. Pozwala na dodanie komentarza lub dodatkowej informacji nie przerywając głównego wątku tekstu. Najczęściej oznaczamy go cyframi (np. ¹), które wskazują miejsce odniesienia. Przykład w tekście: “Według Smitha¹ badania dowodzą, że…” Na dole strony: ¹ Smith J., Title of the Book, Oxford University Press, Oxford 2020, s. 45.
przypis końcowy – umieszczany na końcu całego tekstu/rozdziału (np. przed bibliografią). Służy do podania źródeł lub dodatkowych informacji bez zakłócenia głównego wątku tekstu, czyli podobnie jak przypis dolny.
Wyróżniamy również przypisy ze względu na treść oraz pełnioną funkcję:
rzeczowe – objaśniamy lub rozwijamy informacje związane z treścią głównego tekstu.
terminologiczne – jest pomocny, kiedy w naszej pracy pojawiają się słowa, które czytelnik może nie rozumieć (szczególnie gdy dotyczą one wąskiej dziedziny wiedzy). Służy do wyjaśnienia specjalistycznych terminów.
informacyjny – dostarczamy czytelnikowi wskazówki ułatwiające korzystanie z publikacji np. poprzez przytoczenie ogólnych faktów, kontekstów lub innych detali.
Funkcje przypisów w pracy licencjackiej
Istnieje kilka funkcji przypisów, które pomogą Ci w organizacji i prezentacji twojej pracy naukowej:
Źródłowa – pozwala na wskazanie źródeł, z których korzystałeś w pracy.
Odwoławcza – pozwola na wskazanie konkretnego fragmentu tekstu pochodzącego z innego źródła.
Wyjaśniająca – przypis zawiera dodatkowe wyjaśnienia, które uzupełnią główny tekst.
Przypisy a plagiat – gdzie przebiega granica?
Granica między stawianiem przypisów a plagiatem zależy od precyzyjnego przestrzegania zasad cytowania. Plagiat to przywłaszczenie myśli, pomysłów, słów innego autora bez odpowiedniego odniesienia się do źródła. Przypis za to stosujemy w celu udokumentowania źródeł z jakich korzystamy, żeby właśnie uniknąć plagiatu.
Przykłady plagiatu:
„Rozwój psychologii w XX wieku był kluczowy dla zrozumienia ludzkich zachowań” (Kowalski, 2019). (brak przypisu do cytatu)
Zgodnie z Kowalskim (2019), psychologia w XX wieku miała kluczowe znaczenie dla badania ludzkich zachowań. (parafrazowanie bez przypisu)
„W rozwoju psychologii w XX wieku istotną rolę odegrało badanie ludzkich zachowań” (Kowalski, 2019). (zbyt dosłowne parafrazowanie)
Jak uniknąć granicy plagiatu?
- Nieważne czy cytujesz dosłownie, czy parafrazujesz, zawsze podawaj przypis!
- Jeśli parafrazujesz, to upewnij się, że modyfikujesz tekst na tyle, by nie był identyczny z oryginałem. Zawsze wskazuj źródło!
- Jeżeli wykorzystujesz fragmenty swoich własnych wcześniejszych prac, również musisz to zaznaczyć!
- Zapoznaj się z regułami swojej uczelni. Każdy styl cytowania ma swoje zasady dotyczące prawidłowego dokumentowania źródeł!
Najczęstsze błędy w tworzeniu przepisów
W pracy licencjackiej przypisy są bardzo ważnym elementem. Zapewniają rzetelność i zgodność z zasadami cytowania. Jednak często popełniamy błędy, kiedy je stosujemy. Oto kilka najczęstszych błędów w przypisach:
Brak zgodności z zasadami cytowania – uczelnie lub wydziały mogą mieć określoną metodę cytowania (np. APA, MLA, Chicago, harvardzki itp.). Mieszanie różnych stylów cytowania i nieprzestrzeganie wytycznych to jedne z najczęstszych błędów.
Brak pełnych danych źródłowych – zdarza się, że w przypisach brakuje np. numeru stron, daty publikacji, tytułu książki.
Złe umieszczenie przypisów – np. na początku zdania zamiast na końcu, albo umieszczenie go zbyt daleko od cytowanego fragmentu.
Pomijanie przypisów przy cytatach internetowych – bardzo często zapominamy o pełnej informacji o dostępie do strony (adres URL) oraz daty dostępu.
Styl APA:
Przykład poprawnego przypisu:
Kowalski, J., Nowak, Z., Kwiatkowska, M. (2009). Osoby niepełnosprawne w opiniach dzieci. Praca Socjalna, 45(4), 45-55
Przykład błędnego przypisu:
Kowalski, J., Nowak, Z., Kwiatkowska, M. Osoby niepełnosprawne w opiniach dzieci. Praca Socjalna, 45(4)
Styl harvardzki:
Przykład poprawnego przypisu:
Nowak, A. & Zielińska, M., 2019. Znaczenie psychologii w edukacji. Psychologia w Praktyce, 22(3), pp. 45-58.
Przykład błędnego przypisu:
Nowak, A. & Zielińska, M., 2019. Znaczenie psychologii w edukacji. Psychologia w Praktyce 22(3), 45-58.
